BLOG: MVO, voorbij de hype

De term Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) is binnen Nederland nu een aantal jaar in zwang. Waar het in het begin door sommige ondernemers nog als een hype werd gezien, kun je er tegenwoordig nauwelijks meer omheen. Wat is de stand van zaken anno 2016?

Knikkende gezichten

Als adviseur duurzaam ondernemen bij Zienergie geef ik regelmatig presentaties over MVO bij bedrijven, netwerkorganisaties en brancheverenigingen. Vaak begin ik mijn verhaal met een citaat van Feike Sijbesma, bestuursvoorzitter van DSM:

“Ik hoop dat het hele woord MVO (binnenkort) niet meer bestaat. Alsof er ook zoiets bestaat als niet-maatschappelijk verantwoord ondernemen of gewoon ondernemen. Er zou maar één manier moeten zijn om je bedrijf te runnen en dat is op een maatschappelijk verantwoorde manier”.

Over het algemeen zie ik dan knikkende gezichten voor me. Iedereen is het er namelijk over eens dat dit een situatie is waar we naartoe op weg zijn. Net als een aantal decennia geleden met kwaliteitsmanagement is gebeurd. Een transitie van een situatie waarin het heel bijzonder is dat je als bedrijf met MVO bezig bent, naar een situatie waarin het bijzonder is wanneer je dat niet doet.

MVO motivatie

Belangrijk om te stellen is dat elke organisatie wel beleid of maatregelen kent die onder de ‘MVO-paraplu’ geschaard kunnen worden. De vraag is alleen, wat zijn nu triggers voor bedrijven om er daadwerkelijk mee aan de slag te gaan en het te borgen in de organisatie?

Wanneer ik de adviestrajecten van Zienergie van de afgelopen jaren nader bekijk, zijn de motivaties van bedrijven om aan de slag te gaan met MVO in drie typen op te delen:

1) MVO omdat het hoort

Dit zien we veel terug bij (van oorsprong) familiebedrijven. MVO wordt gezien als een normale manier van ondernemen die al jarenlang aandacht krijgt binnen het bedrijf. Dit gebeurt vanuit een duidelijke intrinsieke motivatie. Een sterke band met het lokale bedrijfs- en verenigingsleven alsmede met de eigen medewerkers is iets dat we veel terugzien bij dit soort bedrijven. Hoewel deze bedrijven vaak al erg goed op weg zijn met MVO, is er in veel gevallen nog wat te winnen op het gebied van communicatie. Omdat men het als een ‘normale manier van ondernemen’ ziet, profileert de organisatie zich zowel intern als extern nauwelijks met MVO. In een tijd waarin steeds meer klanten graag samenwerken met bedrijven die MVO minded zijn en de nieuwe generatie medewerkers dit een belangrijk onderwerp vindt, kan dit een valkuil zijn.

2) MVO omdat het moet

Veel bedrijven lopen een risico wanneer ze niet serieus werk maken van MVO. Dit hangt samen met het feit dat steeds meer opdrachtgevers van hun leveranciers eisen/verwachten dat ze ‘iets’ met MVO doen. Dit zien we bijvoorbeeld terug bij supermarktketens als Albert Heijn en Jumbo. Daarnaast heeft de Nederlandse overheid de ambitie om 100% duurzaam in te kopen. Ook worden duurzame certificaten als de CO2 Prestatieladder steeds vaker ingezet binnen aanbestedingsprocedures. Bedrijven die afhankelijk zijn van dit soort opdrachten, kunnen dus niet zonder MVO.

Daarnaast zijn er bedrijven die aan de gang moeten met MVO voor het creëren van maatschappelijk draagvlak. In bijvoorbeeld de kledingindustrie, is het nieuws de afgelopen jaren beheerst door excessen op het gebied van uitbuiting, gedwongen- en onveilige arbeid bij leveranciers van bekende textielproducenten. Omdat de publieke opinie hier vandaag de dag snel tegen in het geweer komt, is het belangrijk voor dergelijke organisaties om transparanter te zijn over hun ketenverantwoordelijkheid.

3) MVO omdat het loont

Last but not least, MVO levert gewoon geld op! Er zijn talloze voorbeelden te noemen van bedrijven die hebben ingezet op MVO en mede hierdoor een omzetgroei hebben kunnen realiseren. Een mooi voorbeeld hiervan is vloerenspecialist Unipro uit Haaksbergen. Daarnaast zijn milieu en energie logischerwijs belangrijk onderwerpen binnen het MVO spectrum. Inzetten op het monitoren van energiestromen binnen het bedrijf en het reduceren hiervan, levert organisaties direct kostenbesparingen op. Tenslotte zijn er bedrijven die met innovatieve duurzame businessmodellen succesvol zijn zoals Interface.

MVO als paraplu

Omdat MVO meer en meer aan aandacht wint, denken steeds meer bedrijven serieus na over hoe zij zelf invulling kunnen geven aan hun maatschappelijke verantwoording. Ik heb gemerkt dat juist in deze aanpak nog wel eens wat koudwatervrees bij ondernemers schuilt. Een voorbeeld hiervan is de angst voor het creëren van een veel extra administratie. Dit is uiteraard iets waar geen enkel bedrijf op zit te wachten. Bij het opstellen van een MVO visie met bijbehorend actieplan is het dan ook de kunst om slim gebruik te maken van alle MVO-gerelateerde dossiers die al goed geborgd zijn in de organisatie. Bijvoorbeeld op het gebied van P&O, milieumanagement of inkoop. Bij een MVO nulmeting kan namelijk heel goed blijken dat dat organisatie op een aantal voor hen relevante MVO onderwerpen al heel behoorlijk scoort. De uitdaging zit hem erin om de gemene deler hieruit te destilleren en daarnaast acties te zetten op die onderwerpen die voor de organisatie relevant zijn en nog verbetering nodig hebben. Op deze manier functioneert MVO als een soort paraplu die die hele organisatie ‘dekt’ en integraal onderdeel uitmaakt van de bedrijfsvoering. En niet als een apart project met een hoop eigen administratie.

MVO is voorbij de hype, dat is zeker. Hoe meer bedrijven er meer aan de slag gaan, des te meer zullen zij klanten en leveranciers triggeren om hetzelfde te doen en er een ware sneeuwbal ontstaat. Op naar een toekomst waarin MVO de standaard wordt!